Incoterms 2020 quy định bên nào chịu cước, rủi ro và thủ tục ở từng chặng. Giải thích các điều kiện thông dụng và cách chọn khi nhập khẩu.
Incoterms 2020 là bộ quy tắc quốc tế về điều kiện giao hàng, quy định ai chịu cước, bảo hiểm, rủi ro và thủ tục ở từng chặng. Chọn điều kiện nào ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí, mức độ kiểm soát và rủi ro của người nhập khẩu.
Bài viết giải thích các điều kiện phổ biến (EXW, FCA, FOB, CIF, CIP, DAP, DDP), ưu nhược điểm và cách chọn phù hợp khi nhập khẩu.
Incoterms là gì
Incoterms do Phòng Thương mại Quốc tế ban hành, phiên bản 2020 là bản cập nhật hiện hành. Chúng không phải luật mà là điều khoản được ghi trong hợp đồng để phân chia trách nhiệm giữa bên bán và bên mua về giao hàng, chi phí và rủi ro.
Mỗi điều kiện xác định điểm chuyển giao rủi ro và chi phí. Hiểu đúng giúp tránh tranh chấp khi hàng hư hỏng hoặc phát sinh phí. Xem bài DAP và DDP khác nhau thế nào.
Hình 1: Tàu container màu đỏ hành trình trên biển – minh họa cho mục «Incoterms là gì» của bài viết «Incoterms 2020: chọn điều kiện giao hàng nào khi nhập khẩu?»
EXW và FCA
EXW: bên bán giao hàng tại cơ sở của mình, bên mua chịu mọi chi phí và rủi ro từ đó, kể cả thủ tục xuất. Phù hợp khi bên mua có năng lực tại nước xuất khẩu. FCA: bên bán giao hàng cho người vận chuyển do bên mua chỉ định, bên bán làm thủ tục xuất. FCA thường hợp lý hơn EXW.
Với nhà nhập khẩu không có đại lý ở nước xuất, EXW có thể rủi ro. Xem vận chuyển hàng từ Trung Quốc.
FOB: phổ biến nhất cho đường biển
FOB: bên bán giao hàng lên tàu tại cảng đi, làm thủ tục xuất; bên mua chịu cước biển, bảo hiểm và mọi thứ sau đó. Điều kiện này phù hợp khi bên mua muốn chủ động chọn hãng tàu, forwarder và kiểm soát cước.
FOB thường minh bạch về chi phí vận chuyển nếu bên mua có forwarder tốt. Xem bài cách lựa chọn Forwarder uy tín.
Hình 2: Biển báo EXPORT – IMPORT thể hiện hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu – minh họa cho mục «FOB: phổ biến nhất cho đường biển» của bài viết «Incoterms 2020: chọn điều kiện giao hàng nào khi nhập khẩu?»
CIF và CIP
CIF: bên bán thuê tàu và mua bảo hiểm đến cảng đến, nhưng rủi ro chuyển sang bên mua khi hàng lên tàu. CIP áp dụng cho mọi phương thức. Bên bán tính cước vào giá, bên mua ít kiểm soát vận chuyển.
CIF tiện nhưng bên bán có thể cộng biên lợi nhuận vào cước; bên mua nên so với FOB. Trị giá tính thuế thường tương đương CIF nên cước ảnh hưởng thuế.
DAP và DDP
DAP: bên bán giao hàng đến địa điểm đích, bên mua làm thủ tục nhập và nộp thuế. DDP: bên bán chịu mọi chi phí và thủ tục kể cả nhập khẩu, nên bên mua nhận hàng "trọn gói". DDP thường phức tạp với bên bán nước ngoài và có thể phát sinh rủi ro pháp lý về nhập khẩu.
Xem bài DAP và DDP khác nhau thế nào khi nhập khẩu.
Hình 3: Bản đồ thế giới cùng máy bay, tàu biển và xe container thể hiện vận tải đa phương thức – minh họa cho mục «DAP và DDP» của bài viết «Incoterms 2020: chọn điều kiện giao hàng nào khi nhập khẩu?»
Cách chọn điều kiện phù hợp
Xét năng lực của bạn: có forwarder tin cậy, có hiểu biết thủ tục không; xét mức độ tin tưởng nhà cung cấp; xét chi phí tổng; xét rủi ro. Với đường biển, FOB hoặc FCA thường cho bạn quyền kiểm soát tốt; với người mới, DAP đơn giản hơn nhưng giá có thể cao.
Ghi rõ điều kiện, địa điểm và phiên bản Incoterms trong hợp đồng.
Những lỗi hay gặp
Dùng sai điều kiện cho phương thức vận chuyển (ví dụ FOB cho hàng container hàng không), không ghi địa điểm cụ thể, hiểu nhầm điểm chuyển rủi ro, bỏ qua bảo hiểm khi bên bán không có nghĩa vụ. LC TRANS tư vấn điều kiện phù hợp cho từng lô.
Hình 4: Tàu container hành trình trên biển, có tàu lai đi cùng – minh họa cho mục «Những lỗi hay gặp» của bài viết «Incoterms 2020: chọn điều kiện giao hàng nào khi nhập khẩu?»
Bảng tóm tắt các điều kiện phổ biến
| Điều kiện | Giao hàng tại | Bên mua chịu từ | Phương thức |
|---|
| EXW | Cơ sở người bán | Toàn bộ từ đó | Mọi phương thức |
| FCA | Người vận chuyển chỉ định | Sau giao | Mọi phương thức |
| FOB | Lên tàu cảng đi | Sau khi lên tàu | Đường biển |
| CIF | Lên tàu (bán thuê tàu, bảo hiểm) | Rủi ro sau khi lên tàu | Đường biển |
| DAP | Địa điểm đích | Dỡ hàng, nhập khẩu | Mọi phương thức |
| DDP | Địa điểm đích, đã nhập khẩu | Dỡ hàng | Mọi phương thức |
Chọn điều kiện cần ghi rõ địa điểm cụ thể và phiên bản Incoterms trong hợp đồng.
Ví dụ: chọn FOB hay CIF
Doanh nghiệp có forwarder đáng tin chọn FOB để tự kiểm soát cước và hãng tàu; một công ty mới chưa quen chọn CIF cho đơn giản nhưng chấp nhận cước có thể cao hơn. Sau vài lô, họ so sánh tổng chi phí và chuyển sang FOB khi có đối tác.
Checklist chọn điều kiện giao hàng
- Năng lực logistics của bạn tại nước xuất.
- Mức độ tin cậy của nhà cung cấp.
- So tổng chi phí giữa các điều kiện.
- Rủi ro và bảo hiểm.
- Ghi rõ điều kiện, địa điểm, phiên bản.
Câu hỏi thường gặp
FOB và CIF khác nhau thế nào?
FOB bên mua chịu cước biển và bảo hiểm; CIF bên bán thuê tàu và mua bảo hiểm nhưng rủi ro chuyển khi hàng lên tàu.
Điều kiện nào an toàn cho người mới?
DAP đơn giản nhưng giá có thể cao; FOB cho quyền kiểm soát nếu có forwarder tốt.
Incoterms 2020 có bắt buộc không?
Không, nhưng cần ghi trong hợp đồng để có hiệu lực giữa hai bên.
Điều kiện giao hàng ảnh hưởng thuế không?
Có, vì cước và bảo hiểm có thể tham gia vào trị giá tính thuế.
LC TRANS có tư vấn không?
Có, theo năng lực và nhu cầu của bạn.
Liên hệ LC TRANS để được tư vấn và báo giá
Gửi thông tin lô hàng (loại hàng, nơi đi, khối lượng, thể tích, thời gian cần nhận) để LC TRANS tư vấn phương án và báo giá chi tiết.
- Điện thoại: (028) 22408126 - 62721125 - 0903.338.623
- Hotline: 0903.138.623
- Email: kha@lctrans.com.vn
- Địa chỉ: Số 71, Đường Số 16, KP. 2, P. Bình Hưng Hòa, Q. Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh